सीमन्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सीमन्तः, पुं, (सीम्नोऽन्तः । शकन्ध्वादित्वात् साधुः ।) केशेषु बर्त्म । इति हेमचन्द्रः ॥ सिंति इति भाषा ॥ (यथा महाभारते । १ । ४४ । २ “अपश्यन्त तथा यान्तमाकाशे नागमुत्तमम् । सीमन्तमिव कुर्व्वाणं नभसः पद्मवर्च्चसम् ॥”) सीमन्तोन्नयनसंस्कारः । यथा, याज्ञवल्क्यः । १ । ११ । “गर्भाधानमृतौ पुंसःसवनं स्पन्दनात् पुरा । षष्ठेऽष्टमे वा सीमन्तः प्रसवे जातकर्म्म च ॥” (प्रत्यङ्गविशेषः । यथा, सुश्रुते । ३ । ५ । “चतुद्दशैव सीमन्ताः । ते चास्थिसघातवद्गण- नीया यतस्तैर्युक्ता अस्थिसंघाताः । ये ह्युक्ताः संघातास्तु खल्वष्टादशैकेषाम् ॥”)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सीमन्त¦ पु॰ सीम्नोऽन्तः शक॰।
१ केशान्तर्गतवर्त्माकारे पदार्थे(सिं ति) हेमच॰
२ केशरचनाभेदे।
“षष्ठेऽष्टमे वा सीमन्त” इत्युक्ते गर्भावधिके षष्ठे अष्टमे वा मासि कर्त्तव्ये
३ गर्भ-संस्कारभेदे च सीमन्तोन्नयनशब्दे दृश्यम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सीमन्त¦ m. (-न्तः)
1. A separation of the hair on each side, so as to leave a distinct line on the top of the head.
2. A boundary line. mn. (-न्तः-न्तं) The head. E. सीमन् limit, (of the hair,) and अन्त end, form irr.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सीमन्तः [sīmantḥ], [सीम्नो$न्तः शकं˚]
A boundary-line, landmark.
The parting line of the hair; the hair parted on each side of the head so as to leave a line; सीमन्तः केशवेशे, सीमान्तो$न्यः Sk. (Mar. भांग); सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम् Me.67; Śi.8.69; Mv.5.44.
A landmark.
See सीमन्तोन्नयनम् below; Y.1.11. -Comp. -उन्नयनम् 'parting of the hair', one of the twelve Saṁskāras or purificatory rites observed by women in the fourth, sixth or eighth month of their pregnancy.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सीमन्त m. ( ifc. आ; See. सीमा-न्त)parting of the hair AV. Gr2S3rS. MBh. etc.
सीमन्त m. = सीमन्तो-न्-नयनbelow Ya1jn5. i , 11
सीमन्त m. a line of separation on the human body (14 are enumerated , corresponding to the joints of the bones or अस्थि-संघातs) Sus3r.
सीमन्त m. a boundary , limit MBh.
सीमन्त m. N. of a son of king भद्र-सेनCat.
सीमन्त m. of a poet ib.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--one of the सम्स्कारस् enjoined on a द्विज। Vi. III. १३. 6.