सुपार्श्व
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सुपार्श्वः, पुं, (सुष्ठु पार्श्वोऽस्य ।) चतुर्व्विंशति- वृत्तार्हदन्तर्गतवृत्तार्हद्विशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥ प्लक्षवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥ पक्षिविशेषः । स तु सम्पातिपुत्त्रः । यथा, -- “निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः सुमहौजसः ।” इत्युपक्रम्य । “क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम् । तदाख्यातु भवान् सर्व्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥ सहरीन् प्रतिसंमुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान् पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥ अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते । चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥ तं मामेवं गतः पुत्त्रः सुपार्श्वो नाम नामतः । आहारेण यथाकालं विभर्त्ति पततां वरः ॥” इति बाल्मीकीये रामायणे किष्किन्धाकाण्डे ५९ सर्गः ॥ (पीठस्थानविशेषः । यथा, देवी- भागवते । ७ । ३० । ६६ । “नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकूटे रुद्रसुन्दरी ॥” इलावृतवर्षस्य पर्व्वतविशेषः । यथा, विष्णु- पुराणे । २ । २ । १७ “विपुलः पश्चिमे पार्श्वेसुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सुपार्श्व¦ पु॰ सुष्ठु पार्श्वोऽस्य।
१ प्लक्षवृक्षे (पाकुड) वृक्षभेदे
२ सम्पातिपुत्त्रे विहगभेदे च राजनि॰
३ सुन्दरपार्श्वान्वितेत्रि॰।
४ मेरोरुत्तरस्थविष्कम्भपर्वते पु॰ धान्यशैलशब्दे
३८
८२ पृ॰ दृश्यम्। संज्ञायां कन्।
१ गर्दभाण्डवृक्षे पु॰ अमरः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सुपार्श्व¦ m. (-र्श्वः)
1. The seventh Jina or Jaina deified teacher of the present era.
2. The waved-leaf fig-tree: see प्लक्ष | E. सु good, पार्श्व side. [Page793-b+ 60]
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व mf( आ)n. having beautiful sides MBh.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. a -beautbeautiful side ib.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. Ficus Infectoria L.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. Hibiscus Pupulneoides L.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. N. of a राक्षसR.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. of a fabulous bird (son of सम्पाति) ib.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. of a son of रुक्म-रथHariv.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. of a son of श्रुता-युVP.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. of a son of दृढ-नेमिBhP.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. of the 7th अर्हत्of the present अवसर्पिणीL.
सुपार्श्व/ सु--पार्श्व m. of a mountain MBh. Pur. etc.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(I)--Mt. on one side of Meru; five currents of honey produced by the celestial Kadamba tree flow down [page३-639+ २६] from its tops; on the north इलावृत; फलकम्:F1: भा. V. १६. ११ & २२; वा. ३५. १६; Vi. II. 2. १८.फलकम्:/F a विष्कम्भ hill round Meru; फलकम्:F2: M. ८३. २३; ११३. ४५.फलकम्:/F sacred to नारायणी. फलकम्:F3: Ib. १३. ३६.फलकम्:/F
(II)--a son of धृत(d2ha)nemi, and father of Sumati. भा. IX. २१. २७; Vi. IV. १९. ४९.
(III)--the father of काश्या, wife of साम्ब. M. ४७. २४.
(IV)--a son of Rukmaratha. M. ४९. ७३; वा. ९९. १८८.
(V)--a son of काश्म. वा. ९६. २५२.
(VI)--son of श्रुतायु and सृञ्जय. Vi. IV. 5. ३१.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
SUPĀRŚVA I : A Kṣatriya King, who was the rebirth of the Asura, Kapaṭa. (Ādi Parva, Chapter 67, Verse 28).
_______________________________
*13th word in left half of page 766 (+offset) in original book.
SUPĀRŚVA II : A King born in Yayāti's dynasty. He was the son of Dṛḍhanemi and father of Sumati. Bhāgavata, 9th Skandha).
_______________________________
*14th word in left half of page 766 (+offset) in original book.
SUPĀRŚVA III : A Rākṣasa, brother of Prahasta, a minister of Rāvaṇa. (See under Akampana).
_______________________________
*15th word in left half of page 766 (+offset) in original book.
SUPĀRŚVA IV : A son of Sampāti. It was this son who looked after the aged and weak Sampāti. (Vālmīki Rāmāyaṇa, Kiṣkindhā Kāṇḍa, Canto 59, Verse 8).
_______________________________
*16th word in left half of page 766 (+offset) in original book.
SUPĀRŚVA V : A mountain in Jambū Island. On the high peak of the mountain there is a tree called Mahākadamba from the hollows of which five great rivers take their source. These rivers fall on the peak of Supārśva and flow by the western side of Ilāvṛtta. The air in an area of a hundred yojanas is fragrant as it is mixed with the fragrance emanating from the mouths of Devas who drink the water from the above five rivers. (Devī Bhāgavata, 8th Skandha).
_______________________________
*17th word in left half of page 766 (+offset) in original book.