सोमतीर्थ
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सोमतीर्थम्, क्ली, (सोमेन कृतं तीर्थम् ।) प्रभास- तीर्थम् । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (यथा, महा- भारते । ३ । ८३ । १९ । “ततो जयन्त्यां राजेन्द्र सोमतीर्थं समाविशेत् । स्नात्वा फलमवाप्नोति राजसूयस्य मानवः ॥”) तस्य विवरणं यथा, -- “यत्र तप्तं तपस्तेन सोमेन सुमहात्मना । पञ्चवर्षसहस्राणि एकपादेन तिष्ठति ॥ पञ्चवर्षसहस्राणि तथैवोर्द्धमुखः स्थितः । एवम्भूतः पुनः पञ्चपञ्चमौनब्रतस्तथा ॥ तथैवैकेन पादेन दश पञ्च च तिष्ठति । एवमुग्रं तपः कृत्वा कान्तिमानभवच्च सः ॥ ममापराधान्मुक्तश्च ब्राह्मणानां पतिस्तथा । प्राप्नोति यन्महाभागे सोमतोर्थे कृतोदकः ॥ त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च । जायते ब्राह्मणः सुभ्रु वेदवेदान्तपारगः ॥ द्रव्यवान् गुणवांश्चैव संविभागी यशस्विनि । मद्भक्तश्चैव जायेत अपराधविवर्जितः ॥ स एष ब्राह्मणो भूत्वा संसाराद्विप्रमुच्यते । तस्य किञ्चित् प्रवक्ष्यामि सोमतीर्थस्य सुन्दरि ॥ तत्तीर्थं येन विज्ञेयं मम मार्गानुसारिणा । वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥ प्रवृत्ते चान्धकारे तु यत्र कश्चिन्न दृश्यते । सोमेन च विना भूमे दृश्यते चन्द्रमःप्रभा ॥ आलोकश्चैव दृश्येते सोमस्तत्र न दृश्यते । एवं त्वां वच्मि हे भद्रे एष वै विस्मयः पुरः ॥ एतच्चित्रं महाभागे पुण्ये सौकरवे मम । सोमतीर्थं विशालाक्षि येन मुच्यन्ति जन्तवः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृष्णुष्व वसुन्धरे । प्रभावमस्य क्षेत्रस्य विस्मयं परमं महत् ॥ अकामा तु मृता तीर्थे आत्मनः कर्म्मनिश्चयात् मम क्षेत्रप्रभावेण शृगाली मानुषी भवेत् । रूपवती गुणवती चतुःषष्टिकलान्विता ॥” इति वाराहे सौकरवतीर्थमाहात्म्यनामाध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सोमतीर्थ¦ न॰ सोमेन तपस्तत्या कृतं तीर्थम् शाक॰। प्रभास-तीर्थ त्रिका॰।
“यत्र तप्तं तपस्तेन सोमेन सुमहात्मना। पञ्च वर्षसहस्राणि तथैवोर्द्ध्वमुखः स्थितः। एवम्भूतः पुनःपञ्च पञ्च मौनव्रतस्तथा। तथैवैकेन पादेन दश पञ्च चतिष्ठता। एवमुग्रं तपः कृत्व कान्तिमानभवच्च सः। ममापराधान् मुक्तश्च ब्राह्मणाना पातस्तथा” वराहपु॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सोमतीर्थ¦ m. (-र्थः) A place of pilgrimage in the west of India. E. सोम the moon, and तीर्थ a holy place.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सोमतीर्थ/ सोम--तीर्थ n. N. of a place of pilgrimage MBh. S3ak.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--near the यमुना; the best of all sacred spots. M. १०९. 2; १९१. ३० and ९४.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Somatīrtha^1 : nt.: Name of a tīrtha.
On the river Jayantī (in Kurukṣetra 3. 81. 2); by bathing in it one gets the fruit of a Rājasūya 3. 81. 16.
_______________________________
*2nd word in right half of page p483_mci (+offset) in original book.
Somatīrtha^2 : nt.: Name of a tīrtha.
Situated on the river Sarasvatī 3. 81. 93; described as unsurpassed (anuttama); by bathing in it one goes to the world of Soma (somalokam avāpnuyāt) 3. 81. 96, 162 (identical with Somasya tīrtham ? ).
_______________________________
*3rd word in right half of page p483_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Somatīrtha^1 : nt.: Name of a tīrtha.
On the river Jayantī (in Kurukṣetra 3. 81. 2); by bathing in it one gets the fruit of a Rājasūya 3. 81. 16.
_______________________________
*2nd word in right half of page p483_mci (+offset) in original book.
Somatīrtha^2 : nt.: Name of a tīrtha.
Situated on the river Sarasvatī 3. 81. 93; described as unsurpassed (anuttama); by bathing in it one goes to the world of Soma (somalokam avāpnuyāt) 3. 81. 96, 162 (identical with Somasya tīrtham ? ).
_______________________________
*3rd word in right half of page p483_mci (+offset) in original book.