सोमवंशः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

सोमवंशः, पुं, (सोमस्य वंश उत्पत्तिस्थानत्वेना- स्त्यस्य ।) युधिष्ठिरराजः । इति धरणिः ॥ (सोमस्य वंशः ।) चन्द्रसन्तानः । तद्विवरणं यथा, हरिरुवाच । “सूर्य्यस्य कथितो वंशः सोमवंशं शृणुष्व मे । नारायणसुतो ब्रह्मा ब्रह्मणोऽत्रिसमुद्भवः ॥ अत्रेः सोमस्तस्य भार्य्या तारा सुरगुरोः प्रिया । सोमात्तस्यां बुधो जज्ञे बुधपुत्त्रः पुरूरवाः ॥ बुधपुत्त्रादथोर्व्वश्यां षट् पुत्त्रास्तु श्रुतायुषः । विश्वावसुः शतायुश्च आयुर्द्धीमानमावसुः ॥ अमावसोरभूद्भीमो भीमपुत्त्रश्च काञ्चनः । काञ्चनस्य सुहोत्रोऽभूत् जह्नुश्चाभूत् सुहोत्रतः ॥ जह्नोः सुमन्तुरभवत् सुमन्तो रूपराजकः ।” रूपराजकस्थाने अपजापकोऽपि पाठः । “बलाकाश्वोऽस्य पुत्त्रोऽभूत् बलाकाश्वात् कुशः स्मृतः ॥ कुशाश्वः कुशनाभश्चामूर्त्तरयो वसुः कुशात् । गाधिः कुशाश्वात् संजज्ञे विश्वामित्रस्तदात्मजः कन्या सत्यवती दत्ता ऋचीकाय द्विजाय सा । ऋचीकाद्यमदग्निश्च रामस्तस्याभवत् सुतः ॥ विश्वामित्राद्देवरातमधुच्छन्दादयः सुताः । आयुषो नहुषः पुत्त्रस्त्वनेनाराजिरम्भकौ ॥ क्षत्त्रवृद्धः क्षत्त्रवृद्धात् सुहोत्रश्चाभवन्नृपः । काश्यकाशगृत्समदाः सुहोत्रादभवंस्त्रयः ॥ गृत्समदाच्छौनकोऽभूत् काश्याद्दीर्घतमस्तथा । वैद्यो धन्वन्तरिस्तस्मात् केतुमांश्च तदात्मजः ॥” वैद्यस्थाने रेभ्य इत्यपि पाठः । भीमरथः केतुमतो दिवोदासस्तदात्मजः । दिवोदासात् प्रतर्द्दनोऽभूच्छत्रुजित् सोऽत्र विश्रुतः ॥ ऋतध्वजस्तस्य पुत्त्रो ह्यलर्कश्च ऋतध्वजात् । अलर्कात् सन्नतिर्जज्ञे सुनीथः सन्नतेः सुतः ॥ सत्यकेतुः सुनीथस्य स्रत्यकेतोर्व्विभुः सुतः । विभोस्तु सुविभुः पुत्त्रः सुविभोः स्वर्गमारकः ॥ स्वर्गमारकस्थाने सुकुमारकोऽपि पाठः । “स्वर्गमाराद्धृष्टकेतुर्व्वीतिहोत्रस्तदात्मजः । वीतिहोत्रस्य भार्गोऽभूत् भार्गभूमिस्तदात्मजः ॥ भार्गभूमिस्थाने भासभूमिरिति च पाठः । “वैष्णवाः सुमहात्मान इत्यनेकाशयो नृपाः ॥” पञ्चपुत्त्रशतान्यासन्रजेः शक्रेण संहृताः । प्रतिक्षत्त्रः क्षत्त्रवृद्धात् सञ्जयश्च तदात्मजः ॥ सत्यहितात् सुधन्वाभूज्जह्रुश्चैव सुधन्वतः ॥” जह्रुस्थाने जन्तुरिति च पाठः । “बृहद्रथाज्जरासन्धः सहदेवस्तदात्मजः सहदेवाच्च सोमापिः सोमापेः श्रुतवान् सुतः ॥ भीमसेनप्रसेनौ च श्रुतसेनोऽपराजितः ।” प्रसेनस्थाने उग्रसेन इति च पाठः । “जनमेजयश्चान्योऽभूज्जह्रोस्तु सुरथोऽभवत् । विदूरथस्तु सुरथात् सार्व्वभौमो विदूरथात् ॥ जयत्सेनः सार्व्वभौमादराधीतस्तदात्मजः । अयुतायुस्तस्य पुत्त्रस्तस्य चाक्रोधनः सुतः ॥ अक्रोधनस्यातिथिश्च ऋक्षोऽभूदतिथेः सुतः । ऋक्षाच्च भीमसेनोऽभूद्दिलीपो भीमसेनतः ॥ प्रतीपोऽभूद्दिलीपात्तु देवापिस्तु प्रतीपतः । शान्तनुश्चैव वाह्लीकस्त्रयस्ते भ्रातरो नृपाः । वाह्लीकात् सोमदत्तोऽभूत् भूरिभूरिश्रवास्ततः ॥ शलश्च शान्तनोर्भीष्मो गङ्गायां धार्म्मिको महान् । चित्राङ्गदविचित्रौ तु सत्यवत्यान्तु शान्तनोः ॥ विचित्रवीर्य्यभार्य्ये तु अम्बिकाम्बालिका तयोः धृतराष्ट्रञ्च पाण्डुञ्च तद्दास्यां विदुरन्तथा ॥ व्यास उत्पादयामास गान्धार्य्यां धृतराष्ट्रतः । शतं पुत्त्रं दुर्य्योधनाद्यं पाण्डोः पञ्च प्रजज्ञिरे ॥ प्रतिबिन्ध्यः सुतः सोमः श्रुतकीर्त्तिस्तु चार्ज्जुनात् शतानीकः श्रुतकर्म्मा द्रौपद्यां पञ्च वै क्रमात् ॥ यौधेयी च हिडिम्बा च काशी चैव शुभद्रिका विजया वै वेणुमती पञ्चभ्यस्तु सुताः क्रमात् ॥ देवको घटत्कचश्च अभिमन्युश्च सर्व्वशः । सुहोत्रो निरमित्रश्च परिक्षिदभिमन्युजः ॥” अत्र अहोत्रो निरपत्रश्चेति तृतीयचरणे पाठः । “जनमेजयश्च ततो भविष्यांश्च नृपाञ्छृणु ॥” इति गारुडे १४४ अध्यायः ॥