सौगन्धिक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सौगन्धिकम्, क्ली, (सुगन्धोऽस्त्यस्येति । सुगन्ध + ठन् । ततः स्वार्थे अण् ।) कत्तृणम् । (अस्य पर्य्यायो यथा, -- “कत्तृणं रौहिषं देवजग्धं सौगन्धिकन्तथा । भूतिकं व्यामपौरञ्च श्यामकं धूमगन्धिकम् ॥” इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥) कह्वारम् । इत्यमरः । १ । १० । ३६ ॥ पद्म- रागमणिः । इति मेदिनी ॥ नीलोत्पलम् । इति राजनिर्घण्टः ॥ (अस्य पर्य्यायो यथा, -- “इन्दीवरं कुवलयं पद्मं नीलोत्पलं स्मृतम् । सौगन्धिकं शतदलमब्जं कमलमुच्यते ॥” इति गारुडे २०८ अध्यायः ॥ यथा, महाभारते । ३ । १५४ । २ । अपश्यत्तत्र पाञ्चाली सौगन्धिकमनुत्तमम् । अनिलोढमितो नूनं सा बहूनि परीप्सति ॥”)
सौगन्धिकः, पुं, (सौगन्धोऽस्यास्तीति । ठन् ।) गन्धकः । इत्यमरः । २ । ९ । १०२ ॥ सुगन्ध- व्यवहोरी । इति मेदिनी ॥ गन्धीति हिन्दी भाषा ॥ (श्लेष्मनिमित्तकक्रिमिविशेषः । यथा, चरके विमानस्थाने ७ अध्याये । “तेषां त्रिवि- धानां श्लेष्मनिमित्तानां क्रिमीणां नामानि अन्त्रादा उदरादा हृदयादाश्चुरवो दर्भपुष्पाः सौगन्धिका महागुदाश्च इति ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सौगन्धिक नपुं।
शुक्लकल्हारम्
समानार्थक:सौगन्धिक,कल्हार
1।10।36।2।1
देविकायां सरय्वां च भवे दाविकसारवौ। सौगन्धिकं तु कल्हारं हल्लकं रक्तसंध्यकम्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, जलीयसस्यः
सौगन्धिक नपुं।
तृणविशेषः
समानार्थक:पौर,सौगन्धिक,ध्याम,देवजग्धक,रौहिष,मालातृणक,भूस्तृण,भूतिक
2।4।166।2।2
अस्त्री कुशं कुथो दर्भः पवित्रमथ कत्तृणम्. पौरसौगन्धिकध्यामदेवजग्धकरौहिषम्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, तृणम्
सौगन्धिक पुं।
गन्धकः
समानार्थक:गन्धाश्मन्,गन्धक,सौगन्धिक
2।9।102।2।1
रसगर्भं तार्क्ष्यशैलं गन्धाश्मनि तु गन्धिकः। सौगन्धिकश्च चक्षुष्याकुलाल्यौ तु कुलत्थिका॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, मूलकम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सौगन्धिक¦ न॰ सुष्ठु गन्धः सुगन्धः सोऽस्त्यस्य ठन् स्वार्थेअण्।
१ कह्लारे अमरः।
२ सुगन्धके पु॰ अमरः। सुगन्धनव्यवहरति ठक। (गन्धी)
३ सुगन्धव्यवहर्चरि त्रि॰ मेदि॰।
४ पद्मभेदे भा॰ व॰ सौगन्धिकाहरणपवं।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सौगन्धिक¦ mfn. (-कः-का or -की-कं) Fragrant, odorous. n. (-कं)
1. The white water-lily, (Nymphæa lotus.)
2. A fragrant grass: see कत्तृण। 3 A ruby.
4. The blue lotus. m. (-कः)
1. Sulphur.
2. A dealer in perfumes. E. सु pleasant, गन्ध smell, and ठक् added.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सौगन्धिक [saugandhika], a. (-का or -की f.) Sweet-scented, fragrant.
कः A dealear in perfumes, perfumer.
Sulphur.
A sexually weak man (who is stimulated by the smell of the female organs).
A kind of worm infesting the bowels.
कम् The white water-lily; गृहेषु नानोपवनामलाम्भःसरस्सु सौगन्धिककाननेषु Bhāg.9.6.45.
The blue lotus.
A kind of fragrant grass (कत्तृण).
A ruby.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
सौगन्धिक mfn. sweet-scented , fragrant MBh. R.
सौगन्धिक m. a dealer in perfumes L.
सौगन्धिक m. a sexually weak man (who is stimulated by the smell of the female organs) Sus3r.
सौगन्धिक m. a kind of worm infesting the bowels Car.
सौगन्धिक m. (also n. )sulphur L.
सौगन्धिक m. N. of a mountain Cat.
सौगन्धिक n. a white or blue water-lily Va1s. Ja1takam.
सौगन्धिक n. a kind of fragrant grass(= कत्-तृण) L.
सौगन्धिक n. a kind of Ocimum Sus3r.
सौगन्धिक n. a kind of unguent Ta1n2d2Br.
सौगन्धिक n. a ruby VarBr2S. Hcat.
सौगन्धिक n. N. of a mountain BhP.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a forest in कैलास. भा. IV. 6. २३ and २८.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
SAUGANDHIKA : A flower-garden of Kubera. It is assumed that Vāyu (the wind-god) carried fragrance from this garden and remained in the palace of Kubera, praising him. This garden was full of sweet-scented lotus (Saugandhika-flower). (M.B. Sabhā Parva, Chapter, 10).
_______________________________
*2nd word in right half of page 710 (+offset) in original book.