हरिद्रु
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हरिद्रुः, पुं, (हरिवर्णः द्रुर्वृक्षः ।) वृक्षः । इति हेमचन्द्रः ॥ दारुहरिद्रा । इत्यमरः । २ । ४ । १०१ ॥ तथा चोक्तम् । “दार्व्वी दारुहरिद्रा च पर्ज्जन्या पर्ज्जनीति च । कटङ्कटेरी पीता च भवेत् सैव च पञ्चधा ॥ सैव कालीयकः प्रोक्तस्तथा कालेयकोऽपि च । पीतद्रुश्च हरिद्रुश्च पीतदारु कपीतकम् । दार्व्वी निशागुणा किन्तु नेत्रकर्णस्य रोगनुत् ॥” इति भावप्रकाशः ॥ * ॥ वृक्षविशेषः । हलदीवा इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः । पीतदारु ५ पीतकाष्ठः ३ पीतकः ४ कदम्बकः ५ सुपुष्पः ६ सुराह्वः ७ पीतकद्रुमः ८ । अस्य गुणाः । शीतलत्वम् । तिक्तत्वम् । मङ्ग- ल्यत्वम् । पित्तवातनानात्वग्दोषनाशित्वम् । अङ्गकान्तिकरत्वम् । बल्यत्वञ्च । इति राज- निर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हरिद्रु¦ पु॰ हरिः हरिद्वर्णो दलादिद्वारा द्रुः।
१ वृक्षमात्रेहेमच॰।
२ दारुहरिद्रायाञ्च अमरः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हरिद्रु¦ m. (-द्रुः)
1. A tree.
2. A plant, (Curcuma zanthorrhizon.) E. हरि a monkey, द्रु to go, Una4di aff. कु |
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हरिद्रुः [haridruḥ], 1 A tree.
A kind of plant (Mar. दारूहळद).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हरिद्रु/ हरि--द्रु ( हरि-) mfn. moving in the yellow ( सोम; said of the सोम-stones) RV. (more correctly accentuated हरि-द्रु).
हरिद्रु/ हरि--द्रु m. ( हरि-)a kind of tree( accord. to L. " Chloroxylon Swietenia ; a sort of Pinus ; Curcuma Aromatica ") S3Br. Ka1tyS3r. Hariv.
हरिद्रु/ हरि--द्रु m. a tree (in general) L.
हरिद्रु/ हरि--द्रु m. ( हरि-द्रु) , N. of a pupil of कलापिन्Pa1n2. 4-3 , 104 Sch.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हरिद्रु पु.
एक पौधे (वनस्पति) का नाम (पितृमेध-चिति के स्थान पर यह पौधा नहीं उगा होना चाहिए), श्रौ.को. (अं.) I.ii.11०4।