हविष्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हविष्यम्, क्ली, (हविषे हितम् । हविस् + “उग- वादिभ्यो यत् ।” ५ । १ । २ । इति यत् ।) घृतम् । यथा, -- “घृतं हविष्यमाज्यञ्च हविराघारसर्पिषी ॥” इति हेमचन्द्रः ॥ हविष्यान्नम् । यथा, -- “त्रयोदश्यां कृतस्नानो ब्रह्मचारी समाहितः । निरामिषं हविष्यं वा सकृद्भुञ्जीत नान्यथा ॥” इति शितरात्रिव्रतकथा ॥ * ॥ अन्यच्च । “हेमन्ते प्रथमे मासि नन्द व्रजकुमारिकाः । चेरुर्हविष्यं भुञ्जानाः कात्यायन्यर्च्चनव्रतम् ॥” इति श्रीमद्भागवतम् ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हविष्य¦ न॰ हविषे हितम् यत्।
१ वृते हेमच॰। स्मृत्युक्तेहैमन्तिकादावन्ने च
“चेरुर्हविष्यं भुञ्जामाः” भाग॰
१० ।
“नारिकेलफलञ्चैव कदलीं लवलीं तथा। आम्बमामल-कञ्चैव पनपञ्च हरीतकीम्। प्रतान्तरप्रशस्तञ्च हविष्यंमन्वते बुधाः” ति॰ त॰ अगस्त्यसंहिता।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हविष्य¦ n. (-ष्यं)
1. Clarified butter.
2. Rice mixed with Ghee.
3. Any thing fit for an oblation. E. हविस् an oblation, यत् aff. of fitness.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हविष्यम् [haviṣyam], [हविषे हितं यत्]
Anything fit for an oblation; दर्भाः पवित्रं पूर्वाह्णो हविष्याणि च सर्वशः Ms.3.256;11. 77,16; Y.1.239; (नन्दव्रजकुमारिकाः) चेरुर्हविष्यं भुञ्जनाः कात्यायन्यर्चनव्रतम् Bhāg.1.22.1.
Clarified butter.
Wild rice.
Rice mixed with ghee. -Comp. -अन्नम् food fit to be eaten during certain holidays or days of fast. -आशिन्, -भुज् m. fire.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हविष्य mfn. fit or prepared for an oblation RV. TS.
हविष्य mfn. worthy of an oblation or sacrifice (as शिव) MBh.
हविष्य m.n anything fit for an oblation ( esp. rice or other kinds of grain) , sacrificial food(See. comp. n. = घृत, हविस्etc. ) Gr2S3rS. Mn. MBh. etc.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a साध्य. M. १७१. ४४.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हविष्य पु.
आहुति (-सामग्री), मा.श्रौ.सू. 1.2.2.2।