हालिक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हालिकः, त्रि, हलेन खनति यः । (हलस्यायमिति वा + हल + “हलसीरात् ठक् ।” ४ । ३ । १२४ । इति ठक् ।) हलस्य वोढा । हलसम्बन्धी । तत्पर्य्यायः । सैरिकः २ । इत्यमरः । २ । ९ । ६४ ॥ (यथा, वक्रोक्तिपञ्चाशिकायाम् । २ । “त्वं हालाहलभृत्करोषि मनसो मूर्च्छां ममा- लिङ्गितो हालां नैव बिभर्मि नैव च हलं मुग्धे ! कथं हालिकः । सत्यं हालिकतैव ते समुचिता शक्तस्य गोवाहने वक्रोक्त्येति जितो हिमाद्रिसुतया स्मेरो हरः पातु वः ॥”)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हालिक पुं।
हलेन_खनतीत्यादयः
समानार्थक:हालिक,सैरिक
2।9।64।2।1
युगादीनां तु वोढारो युग्यप्रासङ्ग्यशाकटाः। खनति तेन तद्वोढास्येदं हालिकसैरिकौ॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हालिक¦ त्रि॰ हलेन स्वनति हलः प्रहरणमस्य तस्येदं वाठक् ठञ् वा।
१ हलकर्षके
२ हलेन योद्धरि
३ हलसभ्य-न्धिनि च अमरः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हालिक¦ mfn. (-कः-की-कं) Belonging or relating to a plough, as a ploughman, cattle, &c. E. हल a plough, ठञ् or ठक् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हालिकः [hālikḥ], [हलेन खनति हलः प्रहरणमस्य तस्येदं वा ठक् ठञ् वा]
A ploughman, an agriculturist; कस्मिश्चिंदधिष्ठाने हालिक- दपम्तो प्रतिवसतः स्म Pt.4.92/93.
One that draws a plough (as a plough-ox).
One who fights with a plough. -a. Relating or belonging to a plough; P.IV. 3.124.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हालिक mfn. relating or belonging to a plough , Pa1n2. 4-3 , 124
हालिक m. a ploughman , agriculturist Ra1jat. Pan5cat.
हालिक m. a slaughterer (used in explaining गो-विकर्त) Ka1tyS3r. Sch.