हिरण्यरेतस्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हिरण्यरेतस् पुं।

अग्निः

समानार्थक:अग्नि,वैश्वानर,वह्नि,वीतिहोत्र,धन्ञ्जय,कृपीटयोनि,ज्वलन,जातवेदस्,तनूनपात्,बर्हि,शुष्मन्,कृष्णवर्त्मन्,शोचिष्केश,उषर्बुध,आश्रयाश,बृहद्भानु,कृशानु,पावक,अनल,रोहिताश्व,वायुसख,शिखावत्,आशुशुक्षणि,हिरण्यरेतस्,हुतभुज्,दहन,हव्यवाहन,सप्तार्चिस्,दमुनस्,शुक्र,चित्रभानु,विभावसु,शुचि,अप्पित्त,धूमकेतु,त्रेता,तमोनुद्,शिखिन्,विरोचन,धिष्ण्य,बहुल,वसु,तमोपह

1।1।55।2।1

रोहिताश्वो वायुसखः शिखावानाशुशुक्षणिः। हिरण्यरेता हुतभुग्दहनो हव्यवाहनः॥

अवयव : अग्निज्वाला,अग्निकणः,अग्नितापः,अग्नेः_निर्गतज्वाला

पत्नी : अग्नेः_प्रिया

सम्बन्धि2 : अरणिः

 : बडवाग्निः, वनवह्निः, वज्राग्निः, आकाशादिष्वग्निविकारः, यागवेदिकायाम्_दक्षिणभागे_स्थिताग्निः, गार्हपत्याग्निः, आहवनीयाग्निः, दक्षिणगार्हपत्याहवनीयाग्नयः, संस्कृताग्निः, अग्निनाम, दक्षिणाग्नित्वेन_संस्कृत_गार्हपत्याग्निः, करीषाग्निः

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, आत्मा, देवता

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हिरण्यरेतस्¦ पु॰ हिरण्यं रेतो यस्य।

१ वह्नौ

२ चित्रक-वृक्षे च अमरः। अग्निरेतस्शब्दे दृश्यम्।

३ सूर्व्येमेदि॰

४ अर्कघृक्षे

५ शिवे जटा॰। वह्नेस्तन्नामकारणं यथा
“यत्पीतं वीतिहोत्रेण वीर्य्यंन्यक्तं पिनाकिना। तेनाक्रान्तोऽभवत् ब्रह्मन्! मन्दतेजाहुताशगः”।
“हुताशनोऽपि च भयाद् यत्र तत्र परि-भ्रमन्। पञ्च वर्षसहस्राणि{??}ध्यास्ते हव्यभुक् ततः। मांसमस्थीनि रक्तानि मेदोमज्जत्वचस्तथा। रोमाणिचाक्षिकेशाद्याः सर्वे जाता हिरण्मयाः। हिरण्य-रेता लाकेऽस्मिन् विख्यातः पावकस्ततः” वामनपु॰

५४ अ॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हिरण्यरेतस्¦ m. (-ताः)
1. Fire.
2. The sun.
3. S4IVA.
4. The Arka-plant. E. हिरण्य gold, and रेतस् semen.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् mfn. having golden seed

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् m. N. of अग्निor fire MBh. Ka1v. etc.

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् m. of the sun L.

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् m. of शिवib.

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् m. of one of the 12 आदित्यs Ra1matUp.

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् m. of various men BhP. Cat.

हिरण्यरेतस्/ हिरण्य--रेतस् m. a kind of plant(= चित्रक) MW.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--a son of Priyavrata, and king of कुशद्- वीप. Divided it among his seven sons. भा. V. 1. २५, ३३; २०. १४.

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

HIRAṆYARETAS : One of the sons of Priyavrata, Hiraṇyaretas was king of the Kuśa island and had seven sons called Vasu, Vasudāna, Dṛḍharuci, Nābhi- gupta, Satyavrata, Vivikta and Vāmadeva. (Bhāgavata 5th Skandha).


_______________________________
*2nd word in left half of page 315 (+offset) in original book.