हृषीक

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हृषीकम्, क्ली, (हृष्यत्यनेनेति । हृष + “अनिहृषिभ्यां किच्च ।” उणा ० । ४ । १७ । इति ईकन् । स कित् ।) इन्द्रियम् । इत्यमरः । १ । ५ । ८ ॥ (यथा भागवते । २ । ६ । ३२ । “न भारती मेऽङ्गमृषोपलक्ष्यते न वै क्वचिन्मे मनसो मृषा गतिः । न मे हृषिकाणि पतन्त्यसत्पथे यन्मे हृदोत्कण्ठ्यवता धृतो हरिः ॥”)

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हृषीक नपुं।

चक्षुरादीन्द्रियम्

समानार्थक:हृषीक,विषयी,इन्द्रिय,ख

1।5।8।1।3

गोचरा इन्द्रियार्थाश्च हृषीकं विषयीन्द्रियम्. कर्मेन्द्रियं तु पाय्वादि मनोनेत्रादि धीन्द्रियम्.।

 : पाय्वादीन्द्रियम्, मनोनेत्रादीन्द्रियम्, चर्मः, नासिका, जिह्वा, नेत्रम्, कर्णः, इन्द्रियम्

पदार्थ-विभागः : इन्द्रियम्

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हृषीक¦ न॰ हृष--ईकक्। विषयग्राहके वक्षुरादौ इन्द्रिये अमरः।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हृषीक¦ n. (-कं) Any organ of sense. E. हृष् to affirm falsely, ईकक् Una4di aff, and the radical vowel unchanged.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हृषीकम् [hṛṣīkam], [हृष्-ई कक् Uṇ.4.26] An organ of sense; न मे हृषीकाणि पतन्त्यसत्पथे Bhāg.2.6.33. -Comp. -ईशः an epithet of Viṣṇu; or Kṛiṣṇa; पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः (दध्मौ) Bg.1.15; et. seq. (हृषीकाणीन्द्रियाण्याहुस्तेषामीशो यतो भवान् । हृषीकेशस्ततो विष्णो ख्यातो देवेषु केशव ॥ Mb.)

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

हृषीक n. ( Un2. iv , 27 ) an organ of sense Hariv. BhP.