सामग्री पर जाएँ

अकडम

विकिशब्दकोशः तः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

[सम्पाद्यताम्]

वाचस्पत्यम्

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अकडम (नपुंसकलिंग) – "अ", "क", "ड", "म" इत्यादि क्रम से आरम्भ होने वाला वर्ण-समूह। यह गोपालमन्त्र से सम्बद्ध एक विशिष्ट चक्र अथवा मण्डल के रूप में प्रयोग होता है, जिसमें शुभ–अशुभ विचार, तन्त्र साधना, मन्त्र लेखन आदि का विशिष्ट क्रम एवं नियम होते हैं।

रुद्रयामल में इसका स्वरूप इस प्रकार वर्णित है –

“रेखाद्वयं पूर्ब्बपरे मध्ये रेखाद्वयं लिखेत्।
चतुष्कोणे चतूरेखाऽकडमं चक्रमण्डलम्।
भ्रामयित्वा महावृत्तं निर्म्माय वर्णमालिखेत्।
अकारादिक्षकारान्तान् क्लीवहीनान् लिखेत्ततः।...”

"गोपालेऽकडमं स्मृतम्" कथन के अनुसार यह गोपाल-मन्त्र में सिद्धादि-चक्र रूपेण व्यवहृत होता है।

विशेष टिप्पणी:

  • इसमें क्लीववर्ण (ऋ, ॠ, ऌ, ॡ) वर्जित रहते हैं।
  • यह यन्त्र-संरचना तान्त्रिक परम्परा में मन्त्र-सिद्धि, ध्यान, तथा साधना में उपयोगी मानी जाती है।

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अकडम (*n.*) – A kind of Tantrik diagram, used in esoteric ritual practices.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=अकडम&oldid=509317" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्