सामग्री पर जाएँ

घृणा

विकिशब्दकोशः तः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


घृणा, स्त्री, (घ्रियते सिच्यते हृदयमनया । । घृ सेके + बाहुलकात् नक् स्त्रियां टाप् । दयारसेन हि हृदयं सिक्तमिवार्द्रं भवतीति तथात्वम् ।) करुणा । (यथा, किरातार्ज्जुनीये । १५ । १३ । “मन्दमस्यन्निषुलतां घृणया मुनिरेष वः । प्रणुदत्यागतावज्ञं जघनेषु पशूनिव ॥” * ॥ घ्रियते आच्छाद्यते गुणादिकमनयेति ।) जुगुप्सा । तत्पर्य्यायः । अर्त्तनम् २ ऋतीया ३ हृणीया ४ । इत्यमरः । ३ । २ । ३२ ॥ रीज्या ५ हृणिया ६ ह्रिणीया ७ ह्रणीया ८ । इति तट्टीका ॥ (यथा, रघुः । ११ । १७ । “तां विलोक्य वनितावधे घृणां पत्रिणा सह मुमोच राघवः ॥”)

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


घृणा स्त्री।

करुणरसः

समानार्थक:कारुण्य,करुणा,घृणा,कृपा,दया,अनुकम्पा,अनुक्रोश,बत,हन्त

1।7।18।1।5

उत्साहवर्धनो वीरः कारुण्यं करुणा घृणा। कृपा दयानुकम्पा स्यादनुक्रोशोऽप्यथो हसः॥

पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः

घृणा स्त्री।

जुगुप्सनम्

समानार्थक:अर्तन,ऋतीया,हृणीया,घृणा,किम्

3।2।32।2।4

उपशायो विशायश्च पर्यायशयनार्थकौ। अर्तनं च ऋतीया च हृणीया च घृणार्थकाः॥

पदार्थ-विभागः : , क्रिया

घृणा स्त्री।

जुगुप्सा

समानार्थक:अवर्ण,आक्षेप,निर्वाद,परीवाद,अपवाद,उपक्रोश,जुगुप्सा,कुत्सा,निन्दा,गर्हण,घृणा,कु

3।3।51।2।2

त्रिषु पाण्डौ च हरिणः स्थूणा स्तम्भेऽपि वेश्मनः। तृष्णे स्पृहापिपासे द्वे जुगुप्साकरुणे घृणे॥

पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः

वाचस्पत्यम्

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


घृणा¦ स्त्री घृ--सेके नक्।

१ कारुण्ये--दयायां कारुण्येन हिहृदयं सिक्तमिवार्द्रं भवतीति तस्य तथात्वम्।
“मन्द-मस्यन्निषुलतां घृणया मुनिरेष वः” किरा॰।
“इत्थङ्गतेगतघृणः किमयं विधत्ताम्” रघुः

२ जुगुप्सायां निन्दा-या{??} अमरः
“तां विलोक्य वनिताबधे घृणाम्”
“प्राग-{??}त घृणा ततो मही” इति च रघुः।
“अधारिपद्मेषु तदङ्व्रिणा घृष्णा” नैष॰।

शब्दसागरः

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


घृणा¦ f. (-णा)
1. Reproach, blame, censure, &c.
2. Compassion, tender- ness, pity. E. घृण् to shine, अङ् and टाप् affixes, or घृ to sprinkle, with नक् and टाप् affs.

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


घृणा [ghṛṇā], [घृ-नक्]

Compassion, pity, tenderness; तां विलोक्य वनितावधे घृणां पत्रिणा सह मुमोच राघवः R.11.17;9.81; Ki.15.13.

Disgust, aversion, contempt; तत्याज तोषं परपुष्टघुष्टे घृणां च वीणाक्वणिते वितेने N.3.6;1.2; R.11. 65.

Reproach, censure. -Comp. -अर्चिः m. fire.

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


घृणा f. a warm feeling towards others , compassion , tenderness MBh. iii , v R. Ragh. BhP.

घृणा f. aversion , contempt (with loc. ) Naish. i , 20 ; iii , 60

घृणा f. horror , disgust Ka1d. vii , 199 and 236 Hcar. v , 186

घृणा f. a kind of cucumber Gal. (See. निर्-, हृणीया.)

घृणा f. of णSee.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=घृणा&oldid=499452" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्