विजय

Wiktionary तः
अत्र गम्यताम् : सञ्चरणम्, अन्वेषणम्


यन्त्रोपारोपितकोशांशः[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


विजयः, पुं, (वि + जि + भावे अच् ।) जयः । इत्यमरः ॥ (यथा, मनौ । १० । ११९ । “स्वधर्म्मो विजयस्तस्य नाहवे स्यात् पराङ्मुखः । शस्त्रेण वैश्यान् रक्षित्वा धर्म्मसंहारयेद्वलिम् ॥”) अर्ज्जुनः । इति मेदिनी । ये, १०४ ॥ (यथा, महाभारते । ४ । ४२ । १४ । “अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्म्मदान् । नाजित्वा विनिवर्त्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥” यथा च विख्यातविजयनाटके । २ । “इतो भीमः क्रूरो नृपतिसहजन्मानमवधीत् इतः क्रुद्धो वत्सं व्यथयति शरौघेण विजयः । न मे चेतःस्थैर्य्यं द्रढयति सखे कुत्र गमनं विधेयं तद्ब्रूहि त्वमसि सदसद्बाक्यविषयः ॥”) वृत्तार्हत्पिता । जिनबलदेवः । विमानः । इति हेमचन्द्रः ॥ यमः । इति शब्दचन्द्रिका ॥ कल्किपुत्त्रः । यथा, -- “ततः कल्किश्च पद्मायां जयो विजय एव च । द्वौ पुत्त्रौ जनयामास लोकख्यातौ महाबलौ ॥” इति श्रीकल्किपुराणे १३ अध्यायः ॥ भैरववंशीयकल्पराजपुत्त्रः । स काशीराजः खाण्डववनकर्त्ता च । यथा, -- “सुमतेरभवत् कल्पः सुतः सत्यस्य डिण्डिमः । विरूपस्याभवद्गाधिर्गाधेर्म्मित्रोऽभवत् सुतः ॥ तेषां कल्पोऽभवद्राजा कल्पात्तु विजयोऽभवत् ॥ यो विजित्य क्षितिं सर्व्वां पार्थिवान् भूरितेजसा । शक्रस्यानुमते चक्रे खाण्डवं शतयोजनम् ॥ यत् सव्यसाची ह्यदहत् पाण्डुपुत्त्रः प्रताप- वान् । आवहन् परमां प्रीतिं ज्वलनस्य महात्मनः ॥” इति कालिकापुराणे भैरववंशानुकीर्त्तनम् ९० अध्यायः ॥ विष्ण्वनुचरविशेषः । यथा । विष्ण्वनु- चराश्चण्डप्रचण्डजयविजयादयः । इति पुंलिङ्ग- संग्रहे भरतः ॥

अमरकोशः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


विजय पुं।

विजयः

समानार्थक:विजय,जय,जयन,जय

2।8।110।1।3

अभ्यवस्कन्दनं त्वभ्यासादनं विजयो जयः। वैरशुद्धिः प्रतीकारो वैरनिर्यातनं च सा॥

वैशिष्ट्य : जयशीलः

पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः

वाचस्पत्यम्[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


विजय¦ पु॰ वि + ज--कर्त्तरि अच्।

१ अर्जुने मेदि॰।
“अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान्। नाजित्वाविनिवर्त्तामि तेन मां विजयं विदुः” भा॰ वि॰

४४ अ॰।

२ विमाने हेमच॰

३ यमे च।

४ विष्णोरनुचरभेदे। जय-शब्दे

३०

५० पृ॰ दृश्यम्। तच्छब्दशब्दे दर्शिते

५ नृपभेदे

६ कल्किपुत्रभेदे कल्किपु॰

१३ अ॰। भावे अच्। जये

८ परिभवपूर्वकग्रहणे च।

शब्दसागरः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


विजय¦ m. (-यः)
1. Victory, triumph, conquest.
2. A name of ARJUN4A.
3. A divine car or chariot of the gods.
4. The father of the twenty-first Jina.
5. One of the persons named S4UKLA BA4LAS by the Jainas.
6. The god of Hades, YAMA. f. (-या)
1. An epithet of the goddess DURGA
4.
2. One of the female friends or attendants of DURGA
4.
3. One of the wives of YAMA.
4. Hemp, (Cannabis sativa,) or the tops of the plant used as a narcotic.
5. Yellow myrobalan, (Terminalia chebula.)
6. Orris root.
7. A peculiar lunar day; the third, eighth, or thirteenth of a fortnight; it is also applied to the tenth day of the light-half of the month A4shwin, (Sept-Oct.) on which the image of DURGA4, set up during the great festival in honour of her, is cast into the water. E. वि before, जि to conquer, aff. अच् |

Apte[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


विजयः [vijayḥ], 1 Overcoming, vanquishing, defeating.

Conquest, victory, triumph; दिग्विजयादारभ्य 'conquest of the world'; प्रभवति न तदा परो विजेतुं भवति जितेन्द्रियता यदात्मरक्षा Ki.1.35; R.12.44; Ku.3.19; अस्याधिज्ये धनुषि विजयम् Ś.2.16.

A chariot of the gods, celestial chariot.

N. of Arjuna; Mb. (4.44.14) thus explains the name: अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥.

An epithet of Yama.

N. of the first year of Jupiter's cycle.

N. of an attendant of Viṣṇu.

Motion, march; L. D. B.

N. of a particular मुहूर्त; युक्ते मुहूर्ते विजये Rām.1.73.9.

The third month.

A kind of military array.

A kind of measure. -यम् A royal tent. -Comp. -अभ्युपायः a means of victory-आह्वय a. having the name Vijaya (i. e. Bijapur); तथा येदिलशाहो$पि पत्तने विजयाह्वये Śiva B.1.61. -ईशः N. of Śiva. -ऊर्जित a. exalted by victory; स प्रविश्य दिवं देवानजयद्विजयोर्जितः Bm.1.143. -कुञ्जरः a war-elephant.-छन्दः a necklace of 5 strings. -डिण्डिमः a large military drum. -दण्डः a particular detachment of an army. -द्वादशी the 12th day of the light half of श्रावण.-नगरम् N. of a town. -मर्दलः a large military drum.-श्रीः the goddess of victory. -सिद्धिः f. success, victory, triumph.

Monier-Williams[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


विजय/ वि-जय m. contest for victory , victory , conquest , triumph , superiority RV. etc. ( fig. applied to " the sword " and to " punishment " MBh. xii , 6204 ; 4428 )

विजय/ वि-जय m. the prize of victory , booty Ka1tyS3r.

विजय/ वि-जय m. N. of a partic. hour of the day ( esp. the 17th , and the hour of कृष्ण's birth accord. to some the 11th मुहूर्त) MBh. Hariv. etc.

विजय/ वि-जय m. the third month L.

विजय/ वि-जय m. the 27th (or first) year of Jupiter's cycle VarBr2S.

विजय/ वि-जय m. a kind of military array Ka1m.

विजय/ वि-जय m. a province , district HParis3.

विजय/ वि-जय m. (in music) a kind of flute Sam2gi1t.

विजय/ वि-जय m. a kind of measure ib.

विजय/ वि-जय m. a kind of composition ib.

विजय/ वि-जय m. a divine car , chariot of the gods (?) L.

विजय/ वि-जय m. N. of यमL.

विजय/ वि-जय m. of a son of जयन्त(son of इन्द्र) Hariv.

विजय/ वि-जय m. of a son of वसु-देवib.

विजय/ वि-जय m. of a son of कृष्णBhP.

विजय/ वि-जय m. of an attendant of विष्णुib.

विजय/ वि-जय m. of an attendant of पद्मपाणिW.

विजय/ वि-जय m. of a son of स्व-रोचिस्Ma1rkP.

विजय/ वि-जय m. of a मुनिHariv.

विजय/ वि-जय m. of a prince MBh.

विजय/ वि-जय m. of a son of धृतराष्ट्र(?) ib.

विजय/ वि-जय m. of a warrior on the side of the पाण्डवs ib.

विजय/ वि-जय m. of one of the eight councillors of दशरथR.

विजय/ वि-जय m. of अर्जुनMBh. BhP.

विजय/ वि-जय m. of a son of जयHariv. Pur.

विजय/ वि-जय m. of a son of चञ्चुor चुञ्चुib.

विजय/ वि-जय m. of a son of संजयVP.

विजय/ वि-जय m. of a son of सु-देवBhP.

विजय/ वि-जय m. of a son of पुरूरवस्ib.

विजय/ वि-जय m. of a son (or grandson) of बृहन्-मनस्Hariv. Pur.

विजय/ वि-जय m. of a son of यज्ञ-श्रीPur.

विजय/ वि-जय m. of the founder of Buddhist civilisation in Ceylon MW.

विजय/ वि-जय m. (with जैनs) N. of one of the 9 white बलs and of one of the 5 अनुत्तरs

विजय/ वि-जय m. of the 20th अर्हत्of the future and of the father of the 21st अर्हत्of the present अवसर्पिणी

विजय/ वि-जय m. of the attendant of the 8th अर्हत्of the same

विजय/ वि-जय m. of a son of कल्किKalkiP.

विजय/ वि-जय m. of a son of कल्पKa1lP.

विजय/ वि-जय m. of a hare Katha1s.

विजय/ वि-जय m. of the lance of रुद्र(personified) MBh.

विजय/ वि-जय m. ( pl. )of a people MBh.

विजय/ वि-जय n. the poisonous root of the plant विजयाSus3r.

विजय/ वि-जय n. a royal tent Va1stuv.

विजय/ वि-जय n. a kind of pavilion ib.

विजय/ वि-जय n. N. of a sacred district in कश्मीरKatha1s. (See. -क्षेत्र)

विजय/ वि-जय mfn. leading to victory , proclaiming victory MBh.

विजय/ वि-जय mfn. victorious , triumphant L.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=विजय&oldid=256355" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः