श्रु

विकिशब्दकोशः तः
Jump to navigation Jump to search


यन्त्रोपारोपितकोशांशः[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


श्रु, गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वा०-पर०- सक०-अनिट् ।) श्रवति । रेफरहितोऽप्यय- मिति केचित् । शवति । इति दुर्गादासः ॥

श्रु, न गतौ । श्रुतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (स्वा०-पर०-सक०-अनिट् । न, शृणोति । रक्षांसीति पुरापि संशृणुमहे । इति मुरारौ व्यतीहारादात्मनेपदम् । संशृणुष्व मयाख्या- तम् । इति गणकृतानित्यत्वात् । आख्यात- शब्दस्य क्रियाविशेषणतयाकर्म्मकत्वे समो गमृच्छेत्यादिना म वा । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


श्रु¦ गतौ भ्वा॰ पर॰ सक॰ अनिट्। श्रवति अश्रौषीत्।

श्रु¦ श्रवण भ्वा॰ पर॰ सक॰ अनिट्। शृणोति अश्रौषीत्। णिंनचङि अशिश्रवत्। णिचि सनि शि (शु)श्रावयिपति।

शब्दसागरः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


श्रु¦ r. 1st cl. form irr. (शृणोति) To hear: form reg. (श्रवति) To go, to move, especially as a fluid, to drop, to ooze, to flow. r. 5th cl. [Page735-b+ 60] (pp. श्रुत, pres. शृणोति, pass. श्रूयते)
1. To hear.
2. To obey. With प्रति or सम् prefixed, To promise, to assent or agree to. With वि, To be famous. With अनु, To hear. With अभि, To listen. With आङ्, To promise, (with the dat. of the person to whom the promise is made.) With उप, To hear, to learn from. With सम, (Atm.; when used intransitively.) To hear, to listen to. Caus. (श्रावयति-ते) To recite to, to communicate. Desid. (शुश्रूषते)
1. To desire to hear.
2. To obey.
3. To wait upon.

Apte[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


श्रु [śru], I. 1 P. (श्रवति) To go, move; cf. शु. -II. 5 P. (शृणोति, शुश्राव, अश्रौषीत्, श्रोष्यति, श्रोतुम्, श्रुत)

To hear, listen to, give ear to; शृणु मे सावशेषं वचः V.2; रुतानि चाश्रोषत षट्पदानाम् Bk.2.1; संदेशं मे तदनु जलद श्रोष्यसि श्रोत्रपेयम् Me.13.12.

To learn, study; द्वादशवर्षभिर्व्याकरणं श्रूयते Pt.1.

To be attentive, to obey. (इति श्रूयते 'it is so heard', i. e. is enjoined in the scriptures, such is the sacred precept.) -Caus. (श्रावयति-ते) To cause to hear, communicate, tell, relate, inform; श्रावितो$मात्यसंदेशं स्तन- कलशः Mu.4. -Desid. (शुश्रूषते)

To wish to hear.

To be attentive or obedient, obey; वाक्यं नैव करोति बान्धवजनो पत्नी न शुश्रूषते Pt.4.78 (where the word may have the next sense also).

To serve, wait or attend upon; शुश्रूषस्व गुरून् Ś.4.17; Ku.1.59; Ms.2.244.

Monier-Williams[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


श्रु cl.5 P. ( Dha1tup. xxii , 44 ) शृणोति(Ved. and ep. also A1. शृणुते, and in RV. 3. sg. शृण्वे, 2. sg. विषे, 3. pl. विरे[ cf. below] ; Impv. शृणु, णुधीand णुहीpl. शृणुता, णोतand णोतनRV. ; pf. शुश्राव[once in R. with pass. sense] , शुश्रुवे[2. sg. शुश्रोथ, 1. pl. शुश्रुम, in Up. also मस्; शुश्रवत्, शुश्रूयास्RV. , p. शुश्रुवस्See. ] ; aor. Ved. अश्रवम्, अश्रोत्, 2. sg. श्रोषि; Subj. श्रवत्, वथः; [?] श्रुवम्TA1r. ; Impv. श्रुधी, श्रोतुRV. ; अश्रौषीत्Br. etc. ; Subj. श्रोषन्Impv. श्रोषन्तुRV. [ cf. श्रोषमाण] ; Prec. श्रूयासम्AV. etc. ; fut. श्रोताMBh. ; श्रोष्यति, तेBr. etc. ; inf. श्रोतुम्MBh. etc. ; ind.p. श्रुत्वाRV. etc. ; -श्रुत्यAV. etc. ; श्रावम्Gr2S3rS. etc. ) , to hear , listen or attend to anything( acc. ) , give ear to any one( acc. or gen. ) , hear or learn anything about( acc. )or from( abl. gen. instr. , मुखात्or शकाशात्) , or that anything is (two acc. ) RV. etc. ; to hear (from a teacher) , study , learn S3rS. MBh. etc. ; to be attentive , be obedient , obey MBh. R. etc. : Pass. श्रूयते( ep. also ति; and in RV. शृण्वेetc. [ cf. above] with pass. meaning ; aor. अश्रावि, श्रावि) , to be heard or perceived or learnt about( acc. )or from( gen. abl. or मुखात्; in later language often 3. sg. श्रूयतेimpers. " it is heard " , " one hears or learns or reads in a book " , = " it is said " , " it is written in (with loc. ) " ; Impv. श्रूयताम्, " let it be heard " = " listen! ") RV. etc. ; to be celebrated or renowned , be known as , pass for , be called( nom. ) RV. Page1101,1; to be heard or learnt (from a teacher) Pan5cat. ; to be taught or stated (in a book) Sarvad. ; to be heard i.e. pronounced or employed (as a sound or word) TPra1t. Sch. : Caus. श्रावयति( ep. also ते, in RV. also श्रवयति; aor. अशुश्रवि, वुःRV. ; अशुश्रुवत्Br. ; अशिश्रवत्Gr. ; Pass. श्राव्यतेSee. below) , to cause to be heard or learnt , announce , proclaim , declare RV. etc. ; to cause to hear , inform , instruct , communicate , relate , tell (with acc. of thing , and acc. gen. , or dat. of pers. , or with instr. in sense of " through ") Mn. MBh. etc. : Pass. of Caus. श्राव्यते, to be informed of( acc. ) MBh. etc. : Desid. शुश्रूषते( Pa1n2. 1-3 , 57 ; ep. or mc. also ति; Pass. शुश्रूष्यते) , to wish or like to hear( acc. ) , desire to attend or listen to( dat. ) RV. etc. ; to attend upon , serve , obey( acc. , rarely gen. ) Mn. MBh. etc. : Caus. of Desid. शुश्रूषयति, to wait upon , be at the service of( acc. ) Kull. on Mn. ii , 243 : Desid. of Caus. शिश्रावयिषतिor शुश्रावयिषतिGr. : Intens. शोश्रूयते, शोश्रवीति, शोश्रोतिGr. ([ cf. Gk. ? , ? = श्रुधि, ? = श्रुतetc. ; Lat. cluo , in-clutus ; Slav. sluti ; Germ. laut ; Eng. loud.])

श्रु (only in श्रुवत्; generally an incorrect form of स्रु) , to dissolve into parts , burst asunder RV. i , 127 , 3.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=श्रु&oldid=354245" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्