स्थित

विकिशब्दकोशः तः
Jump to navigation Jump to search


यन्त्रोपारोपितकोशांशः[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


स्थितः, त्रि, (स्था + क्तः ।) प्रतिज्ञातवान् । (यथा, हरिवंशे । २५५ । ९५ । “पक्षीन्द्रवचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रोऽब्रवीदिदम् । स्थितोऽस्मि समये तस्य अनन्तस्य महात्मनः ॥”) ऊर्द्ध्वः । निश्चलः । इति मेदिनी ॥ (वर्त्तमानः । गतिनिवृत्तिविशिष्टः । यथा, रघुः । २ । ६ । “स्थितः स्थितामुच्चलितः प्रयातां निषेदुषीमासनबन्धधीरः । जलाभिलाषी जलमादधानां छायेव तां भूपतिरन्वगच्छत् ॥” * ॥ क्ली, स्था + भावे क्तः । अवस्थानम् । कुल- मर्य्यादा । यथा, रामायणे । २ । ३९ । २४ । “साध्वीनान्तु स्थितानान्तु शीले सत्ये श्रुते स्थिते स्त्रीणां पवित्रं परमं पतिरेको विशिष्यते ॥”)

वाचस्पत्यम्[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


स्थित¦ त्रि॰ स्था--क्त।

१ ऊर्द्ध्वस्थतया दण्डायमाने
“स्थितायांस्थानमाचरेः” रघुः।

२ निश्चले

३ प्रतिज्ञायुक्ते मेदि॰।

४ स्थितिशालिनि च।

शब्दसागरः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


स्थित¦ mfn. (-तः-ता-तं)
1. Steady, firm, immovable.
2. Stayed, stopped.
3. Determined, resolved, decreed, established.
4. Upright, virtu- ous, steady in conduct.
5. Agreed, engaged, contracted, promised.
6. Risen, got up.
7. Standing.
8. Being, situated, living, existing.
9. Being close, at hand, ready. n. (-तं) A word standing by itself. E. ष्ठा to stay or be, aff. क्त |

Apte[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


स्थित [sthita], p. p. [स्या-क्त]

Stood, remained, stayed.

Standing.

Standing up, risen; स्थितः स्थितामुच्चलितः प्रयाताः ... छायेव तां भूपतिरन्वगच्छत् R.2.6.

Staying, resting, living, being, existing, situated; धन्या केयं स्थिता ते शिरसि Mu.1.1; Me.7; oft. with gerunds merely as a copula; वेदान्तेषु यमाहुरेकपुरुषं व्याप्य स्थितं रोदसी V.1.1; Ś.1.1; Ku.1.1.

Happened, occurred; सुहृदः पश्य वसन्त किं स्थितम् Ku.4.27.

Stationed in, occupying, appointed to; अभिजनवतो भर्तुः श्लाध्ये स्थिता गृहिणीपदे Ś.4.18.

Acting up to, abiding by, conforming to; किमत्र चित्रं यदि कामसूर्भूर्वृत्ते स्थितस्याधिपतेः प्रजानाम् R.5.33; धर्मे स्थिताः (राजानः) Māl.1.25.

Stood still, stopped, desisted.

Fixed on, firmly attached to; ममात्र भावैकरसं मनः स्थितम् Ku.5.82.

Steady, firm; as in स्थितधी or स्थितप्रज्ञ q. v.

Determined, resolved; इति देहविमुक्तये स्थिताम् (रतिम्) Ku.4.39.

Established, decreed.

Steadfast in conduct, steady-minded.

Upright, virtuous.

Faithful to a promise or agreement.

Agreed, engaged, contracted.

Ready, being close or at hand.

तम् Standing by itself (as a word).

Stopping, standing still.

Manner of standing.

Perseverance on the right path. -Comp. -उपस्थितa. with and without the particle 'इति' (as a word).-धी a. firm-minded, steady-minded, cool. -पाठ्यम् recitation in Prākṛi&ta by a woman while standing.-प्रज्ञ a. firm in judgment or wisdom, free from any hallucination, contented; प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् । आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते Bg.2.55.-प्रेमन् m. a staunch or faithful friend. -लिङ्ग a. having the virile member erected. -संकेत, -संविद् a. keeping a promise.

Monier-Williams[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


स्थित mfn. standing (as opp. to " going " , " sitting " , or " lying " ; परस्परं स्थितम्, " standing opposed to each other " ; स्थितं तेन, " it was stood by him " = " he waited ") Mn. MBh. etc.

स्थित mfn. standing firm( युद्धे, " in battle ") Hariv.

स्थित mfn. standing , staying , situated , resting or abiding or remaining in( loc. or comp. ; with उच्चा-वचेषु, " abiding in things high and low " ; with अनित्यम्, " not remaining permanently " , " staying only a short time ") Ka1tyS3r. Mn. MBh. etc.

स्थित mfn. being or remaining or keeping in any state or condition( loc. , instr. abl. comp. , or a noun in the same case , also ind.p. or adv. ; व्याप्य स्थितः, " he keeps continually pervading " S3ak. Vikr. ; उपविश्य स्थितः, " he remains sitting " Vikr. ; कथं स्थिता-सि, " how did you fare? " Vikr. Page1264,2 ; एवं स्थिते, " it being so " Pan5c. ; पुरः स्थिते, " it being imminent ") MBh. Ka1v. etc.

स्थित mfn. engaged in , occupied with , intent upon , engrossed by , devoted or addicted to( loc. or comp. ) , performing , protecting Mn. MBh. etc.

स्थित mfn. abiding by , conforming to , following( loc. ) ib.

स्थित mfn. being in office or charge Pan5cat. Ra1jat.

स्थित mfn. adhering to or keeping with( loc. ) Hariv.

स्थित mfn. lasting RPra1t.

स्थित mfn. firm , constant , invariable Katha1s.

स्थित mfn. settled , ascertained , decreed , established , generally accepted S3Br. etc.

स्थित mfn. fixed upon , determined S3ak.

स्थित mfn. firmly convinced or persuaded MBh. Subh.

स्थित mfn. firmly resolved to( inf. or loc. ) MBh. R. etc.

स्थित mfn. faithful to a promise or agreement L. : upright , virtuous L.

स्थित mfn. prepared for or to( dat. ) Ya1jn5. Kum.

स्थित mfn. being there , existing , present , close at hand , ready( स्थितो ह्य् एषः, " I myself am ready " ; अग्रजे स्थिते, " when the elder brother is there ") Mn. MBh. etc.

स्थित mfn. belonging to( gen. ) R.

स्थित mfn. turned or directed to , fixed upon( loc. or comp. ) VarBr2S. Sarvad.

स्थित mfn. resting or depending on( loc. ) MBh. R. etc.

स्थित mfn. leading or conducive to( dat. ) Pan5cat.

स्थित mfn. one who has desisted or ceased Pan5cad.

स्थित mfn. left over L.

स्थित mfn. (in Vedic gram.) not accompanied by इति(in the पद-पाठ) , standing alone( पदे स्थिते, " in the पदtext ") Pra1t.

स्थित n. standing still , stopping Bhartr2.

स्थित n. staying , remaining , abiding R.

स्थित n. manner of standing ib.

स्थित n. perseverance on the right path ib.

स्थित स्थितिetc. See. p.1264.

Purana index[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


--a son of Vasudeva and मदिरा. वा. ९६. १७०.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=स्थित&oldid=440925" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्