पृष्ठ

Wiktionary तः
अत्र गम्यताम् : सञ्चरणम्, अन्वेषणम्


यन्त्रोपारोपितकोशांशः[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


पृष्ठम्, क्ली, (पृष्यते सिच्यते इति । पृष “तिथपृष्ठ- गूथयूथप्रोथाः ।” उणा० २ । १२ । इति थक्- प्रत्ययेन निपातनात् सिद्धम् ।) शरीरपश्चा- द्भागः । इत्यमरः । २ । ६ । ७८ ॥ पीठ इति भाषा ॥ (यथा, मनौ । ४ । ७२ । “न विगर्ह्य कथां कुर्य्याद्बहिर्माल्यं न धारयेत् । गवाञ्च यानं पृष्ठेन सर्व्वथैव विगर्हितम् ॥”) चरममात्रम् । इति मेदिनी । ठे, ७ ॥ (स्तोत्रविशेषः । यथा, शतपथब्राह्मणे । ८ । १ । १ । ५ । “त्रिवृतस्तोमाद्रथन्तरं पृष्ठं निरमिमीत ॥”)

अमरकोशः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


पृष्ठ नपुं।

देहपश्चाद्भागः

समानार्थक:पृष्ठ

2।6।78।1।4

उरो वत्सं च वक्षश्च पृष्ठं तु चरमं तनोः। स्कन्धो भुजशिरोंऽसोऽस्त्री सन्धी तस्यैव जत्रुणी॥

पदार्थ-विभागः : अवयवः

वाचस्पत्यम्[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


पृष्ठ¦ न॰ पृष--स्पृ श--वा थक् नि॰। तनीः पश्चाद्भागे अमरः। नि-रुक्ते

४ ।


“पृष्टं संस्पृष्टमङ्गैः” इत्युक्तं युक्तश्चैतत् पृषधा-तोस्तु तद्रूपसिद्धेः निपातनानुपपत्तेः अतः स्पृशधातोरेवनिपा॰।

२ स्तोत्रविशेषे स च सा॰ सं॰ भाष्ये उक्तो यथा
“एकस्मिन् सूक्ते विद्यमानानां तिसृणामृचां ब्राह्म-णोक्तविधानेन सप्तदशधाम्यासः सप्तदशस्तोमः तादृशेषुस्तोत्रेषु पृष्ठशब्दः श्रूयते
“सप्तदशानि पृष्ठानि इति” तानिपृष्ठानि विश्वजिति चोदकप्रप्तत्वात् सर्वपृष्ठशब्देनानू-द्यन्ते इत्येकः पक्षः। रथन्तर पृष्ठ वृहत्पृष्ठयोर्ज्योति-ष्टोमे विकल्पितयोरिहापि चोदकेन विकल्पप्राप्तौ सर्व-शब्देन समुच्चयो विधीयते। तथा सत्यनुवादकृतं वैयर्थ्यंन भविष्यति इति द्वितीयः। सर्वत्वं बहुषु मुख्यं नतु द्वयोः। तस्मादनेन सर्वपृष्ठशब्देन षट्संख्यकानिपृष्ठान्यतिदिश्यन्ते षडहे प्रतिदिनमेकैकं पृष्ठं विहि-तम्। तानि च पृष्ठानि षट् रथन्तरवृहद्वैरूप-वैराजशाक्वररैवतसामभिः निष्पाद्यानि”।

शब्दसागरः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


पृष्ठ¦ n. (-ष्ठं)
1. The back.
2. The rear, the last, the back or hinder part of any thing.
3. The surface or superficies.
4. The back or the other side, (as of a document.)
5. The flat roof of a house. E. पृष् to sprinkle, Una4di aff. थक् |

Apte[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


पृष्ठम् [pṛṣṭham], [पृष् स्पृश्-वा थक् नि˚; Uṇ.2.12]

The back, hinder part, rear; धर्मः स्तनो$धर्मपथो$स्य पृष्ठः Bhāg.2.1. 32.

The back of an animal; अश्वपृष्ठमारूढः &c.

The surface or upper side; मरुपृष्ठान्युदम्भांसि (चकार) R.4.31;12.67; आसन्नभूपृष्ठमियाय देवः Ku.7.51; so अवनिपृष्ठचारिणीम् U.3.

The back or the other side (of a letter, document &c.); लेख्यस्य पृष्ठे$भिलिखेद्दत्त्वा दत्त्वर्णिको धनम् Y.2.93.

The flat roof of a house.

The page of a book. (पृष्ठेन, पृष्ठे 'behind, from behind').

Remainder (शेष); 'पृष्ठं चरममात्रे स्यात्' इति विश्वः; एष भारतयुद्धस्य पृष्ठं संशयमिष्यति Mb.5.167.11. -Comp. -अनुग, -गामिन्, -यायिन् a. going behind, following; युद्धकाले$ग्रगो यः स्यात् सदा पृष्ठानुगः पुरे Pt.1.59. -अष्ठीलः, -लम् the back of a tortoise; B. R. -अस्थि n. the back-bone.-आक्षेपः acute and violent pain in the back. -उदय a. an epithet of particular signs of the zodiac, i. e. Aries, Taurus, Gemini, Sagittarius and Capricorn. -ग a. mounted, riding on. -गामिन् a. faithful. -गोपः, -रक्षः a soldier who protects the rear of a warrior while he is fighting; पृष्ठगोपांश्च तस्याथ हत्वा परमसायकैः Mb.4.33.39.-ग्रन्थि a. hump-backed. -चक्षुस् m. a crab. -तल्पनम् the exterior muscles on the back of an elephant. -तापः noon, midday.

दृष्टिः a crab.

a bear. -पातिन् a.

following.

watching, observing.

controlling.-पीठी a broad back. -फलम् the superficial contents of a figure. -भङ्गः N. of a mode of fighting; Mb.-भागः the back. -भूमि the upper story of a house.

मांसम् flesh on the back; प्राक् पादयोः पतति खादति पृष्ठमांसम् H.1.81.

a fleshy protuberance on the back.

the remaining flesh (चरममांस); यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् । न भक्षयेत् वृथा मांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥ Mb.12.193.14. ˚अद, ˚अदन a back-biter, slanderer, calumniator. (-दम्, -दनम्) back-biting; पृष्ठमांसादनं तद्यत् परोक्षे दोषकीर्तनम् Hem.; see पृष्ठमांस above. -यानम् riding.-लग्न a. following. -वंशः the back-bone. -वास्तु n. the upper story of a house; पृष्ठवास्तुनि कुर्वीत बलिं सर्वात्मभूतये Ms.3.91. -वाह् m., -वाह्यः a draught-ox. -शय a. sleeping on the back. -शृङ्गः a wild goat. -शृङ्गिन् m.

a ram.

a buffalo.

a eunuch.

an epithet of Bhīma.

Monier-Williams[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


पृष्ठ n. (prob. fr. प्र-स्थ, " standing forth prominently " ; ifc. f( आ). )the back (as the prominent part of an animal) , the hinder part or rear of anything RV. etc. ( पृष्ठेन-या, with gen. , to ride on ; ठेन-वह्, to carry on the back ; ठं-दा, to give the back , make a low obeisance ; 628823 ठेind. behind or from behind)

पृष्ठ n. the upper side , surface , top , height ib. (with दिवः, or नाकस्य, the surface of the sky , vault of heaven ; See. घृत-प्)

पृष्ठ n. the flat roof of a house(See. गृह-प्, हर्म्य-प्)

पृष्ठ n. a page of a book MW.

पृष्ठ n. N. of partic. arrangement of सामन्s (employed at the midday libation and formed from the रथंतर, बृहत्, वैरूप, वैराज, शाक्वर, and रैवत-S शाक्वर) TS. Br. S3rS.

पृष्ठ n. N. of various सामन्s A1rshBr.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=पृष्ठ&oldid=321933" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः