जाया

Wiktionary तः
अत्र गम्यताम् : सञ्चरणम्, अन्वेषणम्


सम्स्कृतम्[सम्पाद्यताम्]

नामः[सम्पाद्यताम्]

विवाहॆन बन्धॆन गृहस्थाश्रमाय स्वीकृता नारी। सामान्यॆन "सहधर्मम् चरत" इति स्वीकरण वाक्यम्

सम्स्कृतम्[सम्पाद्यताम्]

नामः[सम्पाद्यताम्]

विवाहॆन बन्धॆन गृहस्थाश्रमाय स्वीकृता नारी। सामान्यॆन "सहधर्मम् चरत" इति स्वीकरण वाक्यम्। भार्यमाणा इति पदार्थः।

इतरलिम्गम्[सम्पाद्यताम्]

पतिः

  • जाया च पतिश्च -दम्पती

अनुवादाः[सम्पाद्यताम्]

मलयाळम्-ഭാര്യ പത്നി आम्गलम्-wife, spouse हिन्दी-पत्नी, तमिळ्-மனைவி, பெண்டாட்டி, இல்லத்தரசி, வீட்டுக்காரி

यन्त्रोपारोपितकोशांशः[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


जाया, स्त्री, (जायते पुत्त्ररूपेणात्माऽस्यामिति । जन् + यक आत्वञ्च ।) भार्य्या । इत्यमरः । २ । ६ । ६ ॥ (यथा, मनुः । ९ । ८ । “पतिर्भार्य्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते । जायायास्तद्धि जायात्वं यदस्यां जायते पुनः ॥”)

अमरकोशः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


जाया स्त्री।

पत्नी

समानार्थक:सधर्मिणी,पत्नी,पाणिगृहीती,द्वितीया,सहधर्मिणी,भार्या,जाया,दार,वधू,तल्प,कलत्र,क्षेत्र,परिग्रह,गृह

2।6।6।1।2

भार्या जायाथ पुंभूम्नि दाराः स्यात्तु कुटुम्बिनी। पुरन्ध्री सुचरित्रा तु सती साध्वी पतिव्रता॥

पति : पतिः

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः

वाचस्पत्यम्[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


जाया¦ स्त्री जायतेऽस्यां जनेर्यक् आत्वञ्च।

१ पत्न्यां विधिनो-ढायाम् अमरः।
“पतिर्भार्य्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेहजायते। जायायास्तद्धि जायात्वं यद्यस्यां जायते पुनः” मनुः
“पतिः शुक्ररूपेण भार्य्यां संप्रविश्य गर्भतामापद्यतस्यां भार्य्यायां पुत्ररूपेण जायते। तथा च श्रुतिः
“आत्मा वै पुत्रनामासीति। जायायास्तदेव जायात्वंयतोऽस्यां पतिः पुनर्जायते। तथाच बह्वृच ब्राह्मणम्,
“पतिर्जायां प्रविशति गर्भो भूत्वेह मातरम्। तस्यांपुनर्नवो भूत्वा दशमे मासि जायते। तज्जायाभवति यदस्यां जायते पुनः। ततश्चासौ रक्षणीयेत्येत-दर्थं नाम निर्वचनम्” कुल्लू॰।
“अथ प्रजानामधिप{??}प्रभाते जायाप्रतिग्राहितगन्धमाल्याम्” रघु।
“कः सन्नद्धेविरहविधुरां त्वय्युपेक्षेत जायाम्” मेघः।

२ ज्योति-षोक्ते लग्नावधिकसप्तमस्थाने। तत्र स्थाने जायायाःशुभाशुभचिन्तनीयत्वात् तथात्वम्। बहुब्री॰ जायाशब्दस्यनिङ्। युवती जायास्य युवजानिः
“युवजानिर्धनुष्पाणिः” भट्टिः। पतिशब्देन द्वन्द्वे तस्याः जम् दम वा भवति। जम्पती दम्पती वा पक्षे जायापती। [Page3115-a+ 38]

शब्दसागरः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


जाया¦ f. (-या) A wife, one wedded according to the perfect ritual. E. जन् to be born, affix यक्; in whom a man is again born, that is to say, he is re-born in his children. जायते अस्याम् |

Apte[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


जाया [jāyā], A wife. (The word is thus derived पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते । जायायास्तद्धि जायात्वं यदस्यां जायते पुनः ॥ Ms.9.8; see also Malli. on R.2.1.) As last member of Bah. comp. जाया is changed to जानि; सीताजानिः 'one who has Sītā for his wife'; so युवजानिः, मामार्धजानिः -Comp. -अनुजीविन् m.,

आजीवः an actor, a dancer.

the husband of a harlot.

a needy man, pauper.

a kind of crane (बक).

घ्नः a murderer of his wife.

a mole or mark on the body indicative of the death of one's wife. -पती (dual) husband and wife. (The other forms of the comp. are दम्पती and जम्पती q. v.)

Monier-Williams[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


जाया f. " bringing forth(See. Mn. ix , 8 )" , a wife RV. AV. S3Br. etc.

जाया f. (in astron. ) the 7th lunar mansion VarBr2. Laghuj. i , 15.

जाया See. above.

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=जाया&oldid=384484" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः