अवि

Wiktionary तः
अत्र गम्यताम् : सञ्चरणम्, अन्वेषणम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


अविः, पुं, (अव + इन् ।) सूर्य्यः । पर्ब्बतः । मेषः । इत्यमरः ॥ (“श्वशूकरखरोष्ट्राणां गोऽजाविमृगपक्षिणां” । इति मनुः ।) “मूत्राणि हस्तिकरभमहिषीखरवाजिनां । गोजावीनां स्त्रियां पुंसां मूत्रवर्ग उदाहृतः” ॥ इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे ॥) नाथः । मूषिककम्बलः । इति मेदिनी ॥ प्राचीरं वायुः । इति दण्डी ॥

अविः, स्त्री, ऋतुमती । इत्यमरः ॥

अमरकोशः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


अवि स्त्री।

रजस्वला

समानार्थक:रजस्वला,स्त्रीधर्मिणी,अवि,आत्रेयी,मलिनी,पुष्पवती,ऋतुमती,उदक्या

2।6।20।2।2

विप्रश्निका त्वीक्षणिका दैवज्ञाथ रजस्वला। स्त्रीधर्मिण्यविरात्रेयी मलिनी पुष्पवत्यपि॥

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः

अवि स्त्री।

पर्वतः

समानार्थक:महीध्र,शिखरिन्,क्ष्माभृत्,अहार्य,धर,पर्वत,अद्रि,गोत्र,गिरि,ग्रावन्,अचल,शैल,शिलोच्चय,नग,अग,जीमूत,भूभृत्,मरु,अवि

3।3।207।2।1

मन्त्री सहायः सचिवौ पतिशाखिनरा धवाः। अवयः शैलमेषार्का आज्ञाह्वानाध्वरा हवाः॥

अवयव : पाषाणः,पर्वताग्रः,मेखलाख्यपर्वतमध्यभागः,पर्वतनिर्गतशिलाखण्डः

 : मेरुपर्वतः, लोकालोकपर्वतः, लङ्काधिष्ठानपर्वतः, पश्चिमपर्वतः, उदयपर्वतः, हिमवान्, निषधपर्वतः, विन्ध्यापर्वतः, माल्यवान्, परियात्रकपर्वतः, गन्धमादनपर्वतः, हेमकूटपर्वतः, पर्वतसमीपस्थाल्पपर्वतः

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, स्थानम्, प्राकृतिकस्थानम्

अवि स्त्री।

मेषः

समानार्थक:मेढ्र,उरभ्र,उरण,ऊर्णायु,मेष,वृष्णि,एडक,अवि

3।3।207।2।1

मन्त्री सहायः सचिवौ पतिशाखिनरा धवाः। अवयः शैलमेषार्का आज्ञाह्वानाध्वरा हवाः॥

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, जन्तुः, स्तनपायी

अवि स्त्री।

सूर्यः

समानार्थक:सूर,सूर्य,अर्यमन्,आदित्य,द्वादशात्मन्,दिवाकर,भास्कर,अहस्कर,ब्रध्न,प्रभाकर,विभाकर,भास्वत्,विवस्वत्,सप्ताश्व,हरिदश्व,उष्णरश्मि,विकर्तन,अर्क,मार्तण्ड,मिहिर,अरुण,पूषन्,द्युमणि,तरणि,मित्र,चित्रभानु,विरोचन,विभावसु,ग्रहपति,त्विषाम्पति,अहर्पति,भानु,हंस,सहस्रांशु,तपन,सवितृ,रवि,पद्माक्ष,तेजसांराशि,छायानाथ,तमिस्रहन्,कर्मसाक्षिन्,जगच्चक्षुस्,लोकबन्धु,त्रयीतनु,प्रद्योतन,दिनमणि,खद्योत,लोकबान्धव,इन,भग,धामनिधि,अंशुमालिन्,अब्जिनीपति,चण्डांशु,क,खग,पतङ्ग,तमोनुद्,विश्वकर्मन्,अद्रि,हरि,हेलि,अवि,अंशु,तमोपह

3।3।207।2।1

मन्त्री सहायः सचिवौ पतिशाखिनरा धवाः। अवयः शैलमेषार्का आज्ञाह्वानाध्वरा हवाः॥

अवयव : किरणः

पत्नी : सूर्यपत्नी

सम्बन्धि2 : सूर्यपार्श्वस्थः

वैशिष्ट्यवत् : प्रभा

सेवक : सूर्यपार्श्वस्थः,सूर्यसारथिः

पदार्थ-विभागः : नाम, द्रव्यम्, तेजः, ग्रहः

वाचस्पत्यम्[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


अवि¦ पु॰ अव--इन्।

१ सूर्य्ये,

२ अर्कवृक्षे

३ मेषे,

४ छागे,
“महान्त्यपि समृद्धानि गोजाविधनधान्यतः” जिनकार्म्मुक-वस्तावी पृथक् दद्याद् विशुद्धये” इति च मनुः

५ पर्व्वते,

६ मूषिककम्बले,

७ प्रमौ च।

८ लज्जायां स्त्री वा ङीप्। खार्थे कन्। अविशब्दार्थे। भावादौ पुरोहिता॰ यक्। आविक्यम् तद्भावादौ न॰।

शब्दसागरः[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


अवि¦ m. (-विः)
1. The sun.
2. A mountain.
3. A sheep.
4. A master.
5. A blanket.
6. A rat.
7. A wall or enclosure.
8. Air, wind.
9. The shawl goat. f. (-विः) A woman in her courses; also अवी। E. अव to go, to preserve, &c. इन् aff.

Apte[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


अवि [avi], a. Ved. [अव्-इन्] Favourable, kindly or favourably disposed. अविं वृधाम शग्मियं सखायं वरुणम् Av.5.1. 9.

विः A sheep; (f. also in this sense); जीनकार्मुक- वस्तावीन् Ms.11.138,3.6,12.55.

The Sun.

N. of a tree (अर्क).

A goat.

A mountain.

Air, wind.

A woollen blanket (of the skin of mice).

A blanket, shawl in general.

A woollen strainer (for Soma juice).

A master.

A wall, enclosure.

A rat. -विः f.

An ewe; अवि- रितरा मेष इतरस्ताँसमेवाभवत् Bṛi. Up.1.44.

Shame.

A woman in her courses. [cf. L. ovis; Gr. ois] अविर्गिरौ रवे मेषे मूषिके कंबले$पि च Nm. -Comp. -रविकन्याय A grammatical maxim according to which अविः becomes अविक. -कटः [अवि संघाते कटच् P.V.2.29. Vārt.] a flock of sheep. -कटोरणः [अविकटे मेघसंघाते देयः उरणः मेषः P.VI.3.1] a kind of tribute (consisting of sheep); अविकट उरणो दातव्यः अविकटोरणः Mbh.6.3.1.-गन्धा, -गन्धिका N. of a plant (= अजगन्धा). -दुग्धम्, -दूसम्, -मरीसम्, -सोढम् the milk of an ewe. -पटः sheep's skin, a woollen cloth. -पालः [अवीन् पालयति उप. स.] a shepherd; Vāj.3.11. -प्रियः a kind of grass liked by sheep; Panicum Frumentaceum श्यामा (Mar. सावा, बावरो). (-या) N. of a plant. -स्थलम् sheep-place; N. of a town; अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम् Mb.

Monier-Williams[सम्पाद्यताम्]

Attention yellow.png

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।


अवि mfn. ( अव्) , favourable , kindly disposed AV. v , 1 , 9

अवि mf. a sheep RV. (mentioned with reference to its wool being used for the सोमstrainer) AV. etc.

अवि mf. the woollen सोमstrainer RV.

अवि m. a protector , lord L.

अवि m. the sun L.

अवि m. air , wind L.

अवि m. a mountain L.

अवि m. a wall or enclosure L.

अवि m. a cover made of the skin of mice L.

अवि f. an ewe AV. x , 8 , 31 , (= अ-वीSee. ; cf. also अधि)a woman in her courses L. ([ cf. Lith. awi-s ; Slav. ovjza , Lat. ovi-s ; Gk. ?-s ; Goth. avistr]).

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=अवि&oldid=455291" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः